1- هیت پمپ چيست؟
امروزه استفاده از سیستم های تهویه مطبوع آپارتمانی بعنوان یک اصل و امتیاز در ساخت و ساز مطرح است.یکی از کم هزینه ترین و آسانترین راه های تهویه مطبوع مستقل آپارتمانی استفاده از انواع پمپ های حرارتی (کولرهای گازی و پکیج یونیت ها) می باشد ..در ادامه به شرح عملکرد،اقسام مختلف،مزایا و معایب این نوع سامانه می پردازیم.
6-1 انواع هیت پمپ(از نظر منبع حرارتی):
1- سیستم های با منبع گرمایشی هوایی(تبادل گرما یا سرمای مورد نیاز با هوا می باشد.)
2- سیستم های با منبع گرمایشی زمین(تبادل گرما یا سرمای مورد نیاز با زمین می باشد.)
3- سیستم های با منبع گرمایشی آب(تبادل گرما یا سرمای مورد نیاز با آب می باشد.)
بین سه سیستم بالا سیستم منبع تبادل انرژی هوایی کاربرد گسترده تری دارد(بعلت سادگی نصب و نگهداری)
6-2 شرح عملکرد:
كولر گازي برخلاف کولرهای آبی ، رطوبت را افزایش نمی دهد. ازاین جهت برای محیط های شرجی بسیار مناسب است. کولرهای گازی معمولا در چندین مدل ساخته می شوند:
کولرهای یک تکه یا پنجرهای کولرهای یک تکه دیواری ، یا پشت پنجرهای ، خیلی متداول و مورد توجه میباشند و به آسانی در داخل قاب پنجره نصب میشود.لکن بعلت مزایای کولرهای گازی اسپلیت،استقبال از کولرهای گازی پنجره ای رو به کاهش نهاده است.
کولرهای دو تکه (اسپلیت) در اشکال دیواری،کانالی،کاستی،سقفی،زمینی
کولرهای چند پنله(مرکزی)
پکیج یونیت (پکیج یکپارچه)
نکته: در واقع نام کولر چندان شایسته این دستگاه ها نیست چراکه این دستگاه ها علاوه بر سرمایش امکان گرمایش را هم دارند لکن چون اولین و اصلی ترین کاربرد آنها در ایران برای سرمایش بوده است بنام کولر گازی شناخته می شوند.کولر یک واژه انگلیسی به مفهوم خنک کننده می باشد.
6-3 ساختمان کولرهای گازی
کولر گازی نیز همانند بسیاری از لوازم خانگی خصوصا یخچال فریزر از دو قسمت اصلی تشکیل شده است که عبارتند از:
6-3-1 قسمت الکتریکی:
قسمت الکتریکی خود شامل قسمتهایی چون دوشاخه و سیمهای رابط ، کمپرسور ، خازن ، رله بار زیاد (اورلود) رله راه انداز ترموستات ، کلید چند وضعیتی (کلید فن) ، کلید اصلی کولر و کنترل از راه دور (در کولرهای دو تکه) می باشد. درکولرهای گازی از یک خازن و در بعضی از کولرها از دو خازن به منظور ایجاد گشتاور راه اندازی کمپرسور استفاده می شود. شکل متداول بکارگیری خازن ، به این صورت است که یک خازن برای راه اندازی موتورفن (پروانه) و یک خازن برای راه اندازی کمپرسور مورد استفاده قرار میگیرد ظرفیت این خازنها در کولرهای مختلف متفاوت است.
6-3-2 قسمت مکانیکی :
اجزای مکانیکی کولر گازی با اندکی تفاوت ، درست مثل قطعات مکانیکی یخچال میباشد از آن جمله میتوان به قطعاتی مانند کمپرسور کندانسور (رادیاتور) ، اواپراتور ، فیلتر (درایر) ، پروانه اواپراتور ، لوله مویین (کاپیلاری) ، سینی زیر کولر ، خروجی هوا و فیلتر خروجی هوا اشاره کرد.
در کمپرسور کولرهای گازی دو مکانیسم بکار گرفته شده است. نوعی از این کمپرسورها از پیستون و میل لنگ طراحی نمودهاند. اما نوع دیگری از کمپرسورها فاقد میل لنگ و پیستون بوده و روتور در حال چرخش (به واسطه فرم خاص) گاز را از مسیر ورودی مکیده و آن را وارد لوله رفت میسازد این نوع کمپرسورها را کمپرسورهای دورانی مینامند. در کولرهای گازی از دو پروانه استفاده میشود که عموما بر روی یک محور اصلی سوار شدهاند. یکی از پروانهها هوا را از مجرای ورودی مکیده و با وزش آن کندانسور ، گرما به محیط خارجی منزل یا محل کار میراند، پروانه دوم که به قسمت جلوی موتور فن متصل است هوا را از مجرای ورودی مکیده و با وزش آن به اواپراتور ، سرما را به محیط وارد میسازد.
در کولرهای دو تکه ، کمپرسور و کندانسور در واحدی به نام یونیت خارجی تعبیه شدهاند. این واحد در خارج از ساختمان نصب میشود. واحد تبخیر یا اواپراتور و شیر انبساط نیز در یک واحد بنام یونیت داخلی تعبیه شدهاند. کولرهای دو تکه عموما دارای دستگاه کنترل از راه دور میباشند. هوا در جهت ورود به محیط منزل یا محل کار از دریچه مخصوصی که به خروجی هوا معروف است می گذرد. به منظور جلوگیری از ورود گرد و غبار و موارد مشابه به داخل محیط منزل یا محل کار ، پشت خروجی هوا ، فیلتر سیمی یا اسفنجی تعبیه می شود.گاهی ممکن است بر اثر عدم تنظیم ترموستات و یا ازدیاد گاز شارژ شده اواپراتور و یا قسمتی از لوله برگشتی برفک یا یخها ذوب شوند و در نتیجه آب از جدارهای کولر سر ریز کند. برای پیشگیری از این مشکل ترتیبی اتخاذ شده است که در صورت بروز حالت فوق ، آب به خارج از کولر هدایت شود. این وظیفه بر عهده سینی زیر کولر است. در گوشهای از سینی ، لوله مخصوصی تعبیه شده که این آبها از آن خارج میشود. برای جلوگیری از ریزش آب ، عموما به لوله مذکور شیلنگی متصل میشود و با قرار دادن آن بر روی سطح زمین از پراکنده شدن ذرات آب در محیط جلوگیری میشود.لذا تعبیه مجرای لوله درین فاضلابی برای کولرهای گازی اسپلیت ضروری است.
6-4 کاربرد های کولر گازی :
کولرهای گازی برای استفاده در پروژه های مختلف از تنوع بی نظیری برخوردار هستند . لذا از انواع مختلف شکلی و کاربری برخوردار هستند.در این قسمت به شرح انواع مختلف کولر گازی از نظر کاربری می پردازیم:
6-5 کولرگازی پنجره ای(یکپارچه) : یکی از متداولترین انواع کولر گازی می باشد که از دیرباز مورد استفاده بوده است.از این نوع در مکان هایی می توان استفاده کرد که به هوای آزاد ارتباط مستقیم داشته باشد.در واقع برای اتاق های درونی یک آپارتمان یا ساختمان که فاقد پنجره یا دیوار به بیرون ساختمان نمی توان از کولر گازی پنجره ای استفاده کرد. واحد های تجاری بیشترین و بزرگترین بازار کولر گازی پنجره ای می باشد.
مزایای این نوع کولر گازی عبارتند از :
قیمت بسیار پایین ، نصب نسبتا آسان و سریع ، عدم نیاز به لوله مسی و عایق برای نصب ، امکان استفاده مستقل هر کولر در فضایی که در آن تعبیه شده است ، امکان هرگونه تعمیرات و نگهداری بدون دردسر
معایب(نسبت به کولر گازی دو تکه): سر و صدای نسبتا زیاد ، مصرف بالاتر انرژی و برق،عدم چرخش همگن هوا در محیط های بزرگ،عدم امکان استفاده در فضاهای بدون دسترسی به هوای آزاد،عمر کوتاهتر،تأثیر منفی بصری در معماری نمای ساختمان و...
کاربرد : همه فضاها با هرنوع کاربری به شرطی که آیتم های ذیل را داشته باشند:
یک پنجره به فضای باز بیرون داشته باشند
وسعت زیادی نداشته باشند(هر کولر تقریبا حداکثر 30مترمربع را پوشش می دهد.)
امکان سیستم های بهینه مانند اسپلیت دیواری و چند پنله وجود نداشته باشد
سر و صدا خیلی مهم نباشد(مثلا برای کتابخانه ها نمی توان از این نوع کولر استفاده کرد.)
6-6 کولر گازی اسپلیت دیواری: یکی از متداولترین انواع کولرهای گازی بویژه برای واحدهای آپارتمانی و تجاری می باشد
.برخی مزایای این نوع عبارتست از:
قیمت اولیه نسبتا پایین(گرانتر از انواع کولرگازی پنجره ای و ارزانتر از انواع تهویه مطبوع مرکزی) ، کارکرد مطمئن و آرام،راندمان بالا(بویژه نسبت به انواع پنجره ای)،امکان نصب در کلیه فضا ها،عدم تأثیر منفی در نمای ساختمان،فیلتراسیون مطلوب هوای فضاها
معایب: تعدد یونیت بیرونی در ساختمان با تعداد واحد زیاد(مجتمع) و مشکل فضای نصب یونیت بیرونی،ضعف در گرمایش فضا ها در دمای زیر 5 –درجه سانتیگراد،راندمان پایین تر نسبت به انواع اسپلیت کانالی و اسپلیت های مرکزی(چند پانله)
کاربرد: تقریبا در کلیه کاربری ها و با هر نوع معماری امکان استفاده از این دستگاه وجود دارد لکن موارد ذیل را باید در نظر گرفت:
در مکان هایی که تعدد اتاق های مجزا داریم(مانند ادارات،مراکز درمانی و...) بهتر است از انواع چند پنله استفاده کرد(محدودیت فضا برای واحدهای بیرونی)
فاصله عمودی پنل بیرونی حداکثر تا 10متر و طول کل لوله کشی حداکثر تا 15 متر شود.
توجه: در واحدهای مسکونی یا هر نوع کاربری دیگر که تعدد اتاق وجود دارد می توان از برخی از انواع کولر گازی اسپلیت دو تکه استفاده کرد که در آن بجای یک یونیت هواساز داخلی تا چهار یونیت نصب می
شود.لذا می توان برای جلوگیری از افزایش یونیت های بیرونی از انواع مولتی پنل(حداکثر تا 4 پنل استفاده نمود
-8-کولر گازی اسپلیت کاستی: از این نوع کولر گازی در فضاهای بزرگ مانند پذیرایی مسکونی،سالن ها،واحدهای تجاری،رستوران ها و هر فضای دیگری که دارای سقف کاذب باشد استفاده می شود.مزایای این نوع از کولرگازی بشرح ذیل می باشد:
امکان توزیع کامل هوا در جهت های مختلف(تا چهار جهت) از دریچه های پنل و امکان کنترل مقدار پرتاب باد در هر یک از جهت ها توسط کنترل دستی(توزیع همگن و یکنواخت گرما یا سرما در ساختمان)
امکان تهویه سالن های وسیع(در این سالن ها ، پرتاب باد کولر گازی دیواری تهویه کامل را انجام نمی دهد لذا کولر گازی کاستی که در سقف کاذب و در کلیه فضا ها تعبیه شده است تهویه کاملا مطلوب را انجام می دهد.
معایب و محدودیت ها :
گرانتر بودن نسبت به کولرهای گازی دیواری و پنجره ای
نیاز به سقف کاذب و جاسازی در آن
کاهش کارایی در سقف های بلند تر از 4متر
کاربری ها : در واقع این سیستم ها را در اکثر مواقع می توان بکار برد لکن باید به محدودیت های ذیل دقت کرد:
در ساختمان هایی که ساخته شده است و پس از ساخت بخواهند سیستم کانالی تعبیه کنند باید بررسی شود امکان تعبیه کانال وجود دارد یا نه چرا که این کار نیاز جدی به سقف کاذب و نصب دریچه و کانال دارد.لذا اگر در یک فضا سقف کاذب وجود داشته باشد مشکلی نخواهیم داشت (اکثر واحد های تجاری سقف کاذب دارند.)
معمولا اسپلیت های کانالی برای ظرفیت های بالاتر از 18000ساخته می شوند لذا برای متراژ های خیلی کم (زیر 10متر مربع) تعبیه دستگاه مستقل منطقی نیست و باید برای دو یا سه اتاق با متراژ زیر 10 متر مربع یک دستگاه مشترک تعبیه کرد.
در مجموع اسپلیت کانالی یکی از بهترین انتخاب ها برای همه کاربری ها و تحت هر شرایطی می باشد.
6-9 کولر گازی اسپلیت ایستاده: از این نوع از انواع کولر گازی برای تهویه و گرمایش فضاهای بزرگ مانند مساجد،رستوران ها، سالن های همایش و هر نوع سالن وسیع استفاده می شود.
مزایا:
قدرت مناسب برای چرخش هوا و سرمایش و گرمایش
امکان تعمیر و نگهداری آسان بعلت قرار داشتن پنل روی سطح
معایب:
اشغال قسمتی از سطح بعلت قرارداشتن روی سطح(زمین)
امکان آسیب فیزیکی به دستگاه توسط اشیاء و اثاثیه منزل یا توسط کودکان و...
6- 10 کولر گازی سقفی-زمینی:
در فضاهایی که به هیچ عنوان امکان نصب پنل دیواری و ایستاده و پنجره ای وجود ندارد و همچنین سقف کاذب تعبیه نشده است ، می توان از انواع سقفی استفاده کرد . فروشگاه ها و انبارها و اصولا هر مکان دیگری که از دیوار به هر عنوان استفاده می کند مثال مناسبی از کاربردهای این کولر می باشند. البته این نوع را می توان روی کف ساختمان هم نصب کرد.
مزایا:
عدم اشغال فضای دیوارها ( و کف در مدل سقفی)
امکان اتصال مستقیم به سقف بدون نیاز به سقف کاذب
تنوع و انعطاف در کاربرد(برای همه نوع کاربری قابل استفاده است.)
توزیع مناسب هوا از سقف
معایب:
این مدل نسبت به انواع کولر دیواری و پنجره ای کمی گرانتر است.
نصب و تعبیه لوله مسی و لوله درین در سقف کمی حساستر از دیوار می باشد.(در مدل زمینی این نقیصه وجود ندارد.)
سیستم های هیت پمپ یکی از پاکیزه ترین و کاراترین سیستم های تهویه مطبوع هستد.این سیستم ها انواع مختلفی دارند که برخی از آنها عبارتند از کولرگازی پنجره ای ،دیواری،کانالی،سقفی،ایستاده،زمینی و... مزایای این نوع سیستم ها بشرح ذیل می باشد:
· کارایی و راندمان بالا و قابل قبول و حفظ انرژی
· عدم هر نوع آلودگی برای ساکنین و محیط زیست(بویژه با تکنولوژی های نوین )
· نگهداری،تعمیرات،راه اندازی و نصب بسیار آسان
· سادگی درک منطق مدارات و تجهیزات برای عوامل فنی
· انعطاف در مدل،ظرفیت،تعداد و کاربرد این نوع از سیستم ها
· عدم اشغال فضای زیاد نسبت به سایر سیستم های تهویه مطبوع
· ایجاد شرایطی بسیار نزدیک به شرایط استاندارد آسایشی انسان
· تنوع و تعدد تولید کننده این نوع سیستم ها : به نحوی که رقابت باعث ارتقا روزافزون کیفیت و کاهش قیمت شده است و دغدغه تأمین قطعات یدکی وجود ندارد.
· سازگاری با معماری و سازه ساختمانها
· قیمت بسیار مناسب در مقایسه با سایر سیستم ها (هزینه اولیه و هزینه راهبری و تعمیرات بسیار پایین)
· عدم کاربرد آب در این سیستم ها(عدم نیاز به آب در این دستگاه ها موجب عمر طولانی و نگهداری آسان آن می شود.)
· سرعت در راه اندازی و استفاده از سیستم جهت مقاصد سرمایشی و گرمایشی
· امکان سری کردن دستگاه های بیرونی(چند دستگاه باهم) جهت رسیدن به ظرفیت بالای حرارتی و برودتی
معایب: (سیستم های هیت پمپ)
کلیه مراحل طراحی،اجرا و نگهداری این نوع دستگاه ها نیاز به دانش فنی و نظارت اصولی دارد لذا با تخمین و تجربه صرف نمی توان به استقبال این تکنولوژی رفت.البته این مسأله بعنوان یک حسن می تواند تلقی شود اما برای کسانی که بخواهند خارج از قواعد علمی و با روش های تقریبی و استاد شاگردی کاری را انجام دهند این سیستم را نمی توان پیشنهاد داد!!!
معمولاً سود و حسن این سیستم در ظرفیت های زیاد(گرمایی و سرمایی) می باشد و در این ظرفیت ها اگر کاربری پروژه مسکونی باشد باید کلیه هزینه ها را مشترک کرد(البته ظرفیت های کم معادل60000بی تی یو هم وجود دارد که حدوداً برای یک آپارتمان تا مساحت 120متر مربع کفایت می کند(برای متراژهای 60متر مربع مشکل مشاعات وجود دارد.).البته این موضوع در بیش از 95درصد مواقع وجود ندارد و برای آپارتمان های زیر 70متر مربع مشکل خواهیم داشت.
پیوست 1 ) نکاتی ساده در انتخابی سخت!!!
ویژه خرید و بهره برداری از کولرهای گازی:
1- انتخاب مدل:
اولویت بندی خرید خود را بر اساس کیفیت ، مزایا ، امکانات دستگاه ، خدمات فروش و پس از فروش و در نهایت قیمت دستگاه بگذارید
- سعی کنید در ابتدا برندهای ژاپنی و آمریکایی را انتخاب کنید و بعد به سراغ برندهای تایلندی و چینی بروید
2- قبل از خرید تجهیزات سرمایشی و گرمایشی حتما با یک کارشناس در این زمینه مشورت کنید
ابتدا قبل از خرید یک دستگاه تهویه مطبوع می بایست توجه داشت که چه دستگاهی و چه مدلی مناسب جهت نصب در مکان مورد نظرمی باشد بدان معنا که هر نوع از کولرهای گازی را نمی توان در منزل یا محل کار خود نصب کنید و بایستی با کارشناس مربوطه مشورت کرده و از او بخواهید که در انتخاب مدل کمکتان کند. به طور مثال اکثر افراد تا اسم کولرگازی می آید فکر می کنند که فقط همان اسپلیت دیواری می تواند باشد و نمی دانند که همیشه اسپلیت دیواری مناسب نیست. دلیلش نداشتن اطلاعات کافی است یا اینکه چون زیبا تر است پس خوب است . بله البته که زیبا تر و هماهنگ با دکوراسیون شماست و قیمت مناسبتر دارد و بیشترین فروش را دارد ولی بهترین پیشنهاد همیشه نمی تواند باشد.
2- تعیین ظرفیت:
این مبحث خیلی مهم بوده چون رضایت مشتری بستگی به آن دارد.به طور کلی برای انتخاب ظرفیت مناسب برای یک محل باید به متراژبر حسب متر مربع و ارتفاع موجود ، وسایل گرمایی( منظور هر وسیله ای که گرما تولید می کند مانند یک کامپیوتر یا اجاق گاز، تعداد پنجره ها ، کاربری مکان که خیلی مهم است مثلا" منزل مسکونی با تجاری خیلی با هم تفاوت دارند ، رطوبت هوا ، و موارد دیگرکه توسط کارشناستان بررسی خواهد شد. برای مثال یک کولرگازی اسپلیت دیواری با ظرفیت ۱۲۰۰۰ بی تی یو به طور معمول برای یک اتاق ۲۰متری تا ۲۵متری حداکثر مناسب می باشد.
o متراژ ، طبقه ، ارتفاع سقف ، نحوه تابش خورشید ، تعداد نفرات ، دستگاه های موجود مانند کامپیوتر و اجاق گاز در تعیین ظرفیت دستگاه بسیار مهم است
o -انتخاب صحیح دستگاه های برقی و گازی علاوه بر برطرف کردن نیاز شما به سرمایش و گرمایش تولیدی ، در هزینه برق و گاز مصرفی نیز تاثیر بسزایی دارد
o قبل از خرید دستگاه های برقی مانند کولرهای گازی به آمپر کنتور محل نصب آن توجه داشته باشید
o برای کنتور تک فاز 15 آمپر، استفاده از کولرهای گازی بیش از ظرفیت 24000 بی تی یو توصیه نمی شود
o انتخاب کولرهای اسپلیت سردوگرم به عنوان دستگاهای کمک گرمایشی برای فصل زمستان می تواند گزینه بسیار مناسبی باشد
3- سازنده دستگاه:
عمدتا" سازندگان دستگاههای تهویه مطبوع درجه یک ، امریکایی یا ژاپنی هستند و دیگر سازندگان آن خیلی به کیفیت توجه نکرده و بیشتر به دنبال قیمت ارزانتر و ظاهری زیبا ترند مانند شرکتهای چینی. پس به یاد داشته باشید ابتدا دنبال یک مارک یا شرکت امریکایی یا ژاپنی باشید حال اینکه آن شرکت محصولات خود را در هر جایی از دنیا تولید کرده باشد که مکان تولید زیاد مهم نیست مهم آنست که دارای تکنولوژی بالا وکیفیت مرغوبی داشته باشد. به طور مثال به شرکتهای زیر می توان اشاره کرد: میتسوبیشی ،گودمن ـ توشیبا ـ هیتاچی ـ اجنرال ـ و غیره...
4- قیمت مناسب:
همیشه به یاد داشته باشید که بعد از کیفیت ، قیمت قرار دارد.
در این مورد با توجه به بودجه و معیارهای شما بهترین پیشنهاد را ارائه خواهیم کرد.
5- خدمات پس از فروش:
تصور کنید در یک روژ گرم تابستانی که اتفاقا مهمانان مهمی هم دارید ، کولر گازی به هر دلیلی از کار افتاده است!!! در این مواقع تنها چیزی که اعتبار و آسایش شما را نگه خواهد داشت شرکتبی معتبر و جاافتاده است.در واقع یکی از فاکتورهای اساسی انتخاب کولر این است که یک مارک خوب جهانی مانند میتسوبیشی یا گودمن یا ال جی یا.... را از شرکتی خوشنام و معتبر در شهر تهیه کنید تا در همه مواقع کنار شما باشد.یک شرکتی که بهترین خدمات را می تواند بدهد قطعا" پیشرفت خواهد کرد و در نتیجه مشتریان خود را راضی نگه خواهد داشت.. پس به این مورد هم توجه داشته باشید. و بدانید که همیشه کیفیت و قیمت مهم نیست.